A halin yanzu, yanayin bashin da ake bin gwamnatocin kasashen Afirka na fuskantar gagarumin sauyi. Yayin da kasashe da dama ke ci gaba da fafutukar daidaita rukunoni guda uku na masu bin su bashi—wato masu sayen takaddun bashi na kasuwanci (private bondholders), abokan hulda na kasashen waje kamar Sin (China), da kuma manyan hukumomin kudi na duniya—wasu zababbun kasashen Afirka sun yi nasarar biyan daukacin basussukan da Asusun Bayar da Lamuni na Duniya (IMF) ke bin su.
Masanan tattalin arziki sun bayyana cewa, fita gaba daya daga jerin kasashen da IMF ke bi bashi wani babban mataki ne na samun yancin gudanar da manufofin kudi na kasa. Wannan mataki na raba gari da shirye-shiryen lamuni na asusun yana yantar da gwamnatocin kasashen daga tsauraran sharuɗɗan da aka guda da su—da suka hada da tsuke bakin aljihu (austerity measures), janye tallafin kayan bukata, da kuma karin haraji—lamarin da ke ba su damar aiwatar da manufofin da suka dace da bukatun ci gaban kasashensu na cikin gida.
Taswirar Kasashen Afirka da Suka Fita Daga Jerin Masu Bashin IMF
Bayanai kan basussukan kasashen waje sun nuna yadda kasashen nahiyar suka kasu kashi-kashi: akwai kasashen da suka biya duka basussukan IMF da ake bin su, akwai wadanda ba su cika karbar lamuni daga asusun ba tun asali, sannan akwai kuma kalilan da ke fuskantar matsin tattalin arziki na musamman.
Kasashen da Suka Rage Dogaro ko Suka Biya Basussukansu
Wasu manyan kasashen tattalin arziki a nahiyar sun rage dogaro da asusun na IMF, inda suka yi amfani da damar daidaituwar tattalin arzikinsu ko wasu hanyoyin kudin shiga na daban domin share basussukan da ke kansu:
Najeriya: Ta yi nasarar biyan gagarumin lamunin gaggawa na dala biliyan 3.4 da ta karba daga IMF kafin shekarar 2025, lamarin da ya rage dogaronta ga hukumomin kudi na duniya.
Mozambique: Ta biya daukacin bashin IMF da ke kanta har dala miliyan 701, wanda hakan ya sanya asusun soke shirye-shiryen sanya ido na musamman da ya tsara mata, a matsayin alamar canjin akala zuwa yancin kai na kudi.
Sauran Kasashe Masu Muhimmanci: Kasashe irin su Libya, Aljeriya, Afirka ta Kudu, Botswana, Namibiya, Eritrea, Zimbabwe, da Eswatini a kai-a kai suna kasancewa a can kasa a jerin kasashen da IMF ke bi bashi, ko kuma ma ba sa cikin jerin baki daya saboda tsarin kudaden shigarsu, albarkatun kasa, ko kuma matsayarsu ta siyasa game da karbar lamuni daga kasashen waje.
Kalubalen da Kasar Mauritius Ke Fuskanta
Ko da yake kasar Mauritius ba ta cika fitowa a cikin jadawalin kasashe masu karamin karfi da ke da danyen bashi a gaban IMF ba, labarin tattalin arzikinta ya sha babban bambanci.
A matsayinta na kasar tsibiri da ta dogara kacokan a kan sassan ayyuka na duniya, yanayin tattalin arzikin bayan annobar korona ya bar kasar cikin mawuyacin hali na rashin daidaiton kudaden cikin gida. Jami'an IMF sun kammala tattaunawa ta musamman ta "Article IV" da kasar Mauritius a shekarar 2026, inda suka bayyana cewa ko da yake tattalin arzikin kasar ya nuna juriya (bayan da ya bunkasa da kashi 3.2% a shekarar 2025), jimillar bashin da ake bin gwamnatin kasar ya kasance da gaske inda ya kai kusan kashi 88% na gaba daya arzikin kasar (GDP). Saboda haka, Mauritius na ci gaba da tattaunawa ta kusa da IMF domin sake gina asusun ajiyarta na kudaden waje don tunkarar firgicin tattalin arzikin duniya da matsin bashi.
Sauye-Sauyen Tsarin Masu Bin Bashi a Afirka
Tsarin bashin kasashen Afirka ya wuce tsohon yankan kano na dogaro kawai ga hukumomin kasashen Yamma. A halin yanzu, basussukan kasashen Afirka sun rabu kashi uku mabanbanta:
Yayin da lokacin biyan wadannan basussukan ke ci gaba da matsa wa kasashen Afirka lamba, wannan yunkuri na biyan bashi da wuri yana nuna wata sabuwar dabarar kasashen nahiyar: sadaukar da kudaden da suka tara na ketare na dan lokaci, domin dawo da cikakken yancin cin gashin kai kan manufofin ci gaban kasashensu na nan gaba.