Gaskiya, lafiya a jikin mutum ba wai kawai rashin ciwo ba ce. A kimiyyar likitanci ta zamani, lafiya cikakkiyar yanayi ce da ta shafi jiki (physical), tunani (mental), da zamantakewa (social) inda duk sassan jiki ke aiki daidai yadda Allah ya tsara.
Masana Sun Kasa lafiyar jiki ta fuskoki uku:
1. Lafiyar Jiki (Physical): Ita ce yanayin da dukkan gabobin jiki suke aiki tare ba tare da matsala ba. Wannan ya haɗa da:
· Zuciya da jijiyoyin jini suyi aiki lafiya.
· Ƙarfin tsoka da kasusuwa.
· Tsarin narkewar abinci yana aiki yadda ya kamata.
· Jiki yana da ƙarfin rigakafi don yaƙar ƙwayoyin cuta.
· Mutum yana da kuzari da ƙarfin yin ayyukan yau da kullum.
2. Lafiyar Hankali da Tunani (Mental): Wannan yana nufin yadda mutum yake ji da tunani. Lafiya tana nan idan:
· Mutum yana iya sarrafa damuwa da fushi.
· Ba shi da baƙin ciki mai yawa ko damuwa mara dalili.
· Yana iya tunani a hankali da yanke shawara mai kyau.
· Yana jin daɗin rayuwarsa.
3. Lafiyar Zamantakewa da Ruhaniya: Wannan ita ce yanayin zaman mutum da sauran al'umma. Ta haɗa da:
· Samun dangantaka mai kyau da iyali da abokan arziki.
· Jin daɗin zama cikin al'umma ba tare da tsoro ba.
· A addince, samun kwanciyar hankali ta wurin imani da addu'a.
Abubuwan da ke kiyaye lafiyar jiki:
Don samun cikakkiyar lafiya, dole ne mutum ya ci abinci mai gina jiki (kayan ganye, 'ya'yan itace, nama, da hatsi), sha ruwa mai yawa, yi motsa jiki akai-akai, samun isasshen barci (kamar awa 7-8), da nisantar shan taba, barasa, da muggan kwayoyi. Haka kuma, kula da tsaftar muhalli da zuwa asibiti don duba lafiya lokaci-lokaci yana da muhimmanci.
A takaice, lafiya a jikin mutum ita ce daidaito tsakanin rayuwar jiki, natsuwar tunani, da zaman lafiya da al'umma. Idan daya daga cikinsu ya lalace, to lafiyar gaba ɗaya tana cikin haɗari. Idan kana da lafiya, to za ka kasance:
.Kana samun isasshen barci kuma kana tashi cikin kuzari.
✅ Kana jin yunwa a lokutan da suka dace kuma kana cin abinci yadda ya kamata.
✅ Fitsarinka yana da launin rawaya mai haske, ba mai duhu sosai ba.
✅ Kana yin bayan gida akai-akai ba tare da wahala ko maƙarƙashiya ba.
✅ Fatarka tana da kyau, ba tare da yawan kuraje ko bushewa ba.
✅ Kana da ƙarfin jiki kuma ba ka gajiya da sauri ba.
✅ Gashinka da farcenka suna girma yadda ya kamata ba tare da saurin karyewa ba.
✅ Kana iya mai da hankali kuma ƙwaƙwalwarka tana aiki da kyau.
✅ Ba ka fama da yawan ciwon kai, jiri ko rashin lafiya akai-akai.
✅ Nauyinka yana cikin daidaito, ba ya ƙaruwa ko raguwa ba tare da wani dalili ba.