Shugaban Amurka Donald Trump ya buƙaci Iran ta “ɗaga farar tuta ta miƙa wuya”, yayin da wa'adin kwanaki 60 da aka tanada domin tattaunawar da ke tsakanin Washington da Tehran ya ƙare ba tare da an cimma cikakkiyar yarjejeniya kan kawo ƙarshen yaƙin ba. Trump ya bayyana hakan ne a wata hira da Fox News a ranar Litinin, 17 ga Agusta 2026.
Trump ya ce ba ya cikin gaggawar kawo ƙarshen rikicin, yana mai cewa “ba shi da wani ƙayyadadden lokaci” na kammala yarjejeniya da Iran. Ya kuma jaddada cewa babban abin da Amurka ke nema shi ne tabbatar da cewa Iran ba ta mallaki makamin nukiliya ba.
Wa'adin MoU ya ƙare
Wa'adin da ya ƙare ya samo asali ne daga wata Memorandum of Understanding (MoU) da Amurka da Iran suka rattaba hannu a watan Yuni, wadda ta tanadi wani lokaci na kwanaki 60 domin tattauna batutuwan da suka shafi kawo ƙarshen rikicin, shirin nukiliyar Iran da kuma takunkuman da Amurka ta kakaba wa Tehran.
Sai dai har wa'adin ya ƙare, bangarorin biyu ba su cimma cikakkiyar yarjejeniyar zaman lafiya ba. Iran ta yi watsi da muhimmancin wa'adin, inda mai magana da yawun ma'aikatar harkokin wajen ƙasar, Esmaeil Baghaei, ya ce Amurka ta keta yarjejeniyar tun bayan sanya hannu a kanta. Ya kuma ce batun kwanaki 60 ba shi da muhimmanci kamar yadda Washington ke nunawa.
Tattaunawar ta makale
Duk da tsauraran kalaman Trump, har yanzu ana samun ƙoƙarin diflomasiyya. Trump ya tabbatar da cewa akwai wata tashar sadarwa ta bayan fage tsakanin gwamnatin Amurka da jami'an Rundunar Juyin Juya Halin Musulunci ta Iran (IRGC). Sai dai IRGC ta musanta ikirarin Trump na cewa ana gudanar da irin wannan tattaunawa kai tsaye.
Iran kuwa ta ce ba ta koma tattaunawar kai tsaye da Amurka ba, amma tana ci gaba da tattaunawa da Oman, wanda ke taka rawa wajen shiga tsakani tsakanin Tehran da Washington.
Rikicin Mashigar Hormuz
Ɗaya daga cikin manyan batutuwan da suka kawo cikas ga yarjejeniyar shi ne Mashigar Hormuz, muhimmiyar hanyar ruwa da ake amfani da ita wajen jigilar ɗanyen mai da iskar gas zuwa kasuwannin duniya.
Iran da Oman suna tattaunawa kan yadda za a tsara zirga-zirgar jiragen ruwa ta mashigar. Iran ta ce tana kusa da kammala wata yarjejeniya da Oman kan hanyoyin zirga-zirgar jiragen ruwa, yayin da Amurka ke neman a sake buɗe mashigar gaba ɗaya.
Trump ya kuma yi barazanar cewa Amurka za ta kai hari kan Oman idan ta shiga cikin abin da ya kira hana ƙoƙarin Amurka na sake buɗe Mashigar Hormuz da kawo ƙarshen yaƙin Iran. Wannan barazana ta ƙara dagula yanayin diflomasiyyar yankin.
Iran ta yi barazanar ɗaukar matakin soja
A gefe guda, Iran ta yi gargadin cewa idan diflomasiyya ta gaza, za ta iya sauya matsayinta daga kare kai zuwa kai hare-haren soja gaba ɗaya, musamman a Mashigar Hormuz. Tehran ta ce ba za ta bar Amurka ta ci gaba da toshe tashoshin jiragen ruwa na Iran har abada ba.
Wannan yanayi ya ƙara haifar da fargabar cewa rikicin na iya faɗaɗa zuwa wasu ƙasashen yankin, tare da yin tasiri ga jigilar mai da iskar gas a duniya.
Mene ne abin da ke gaba?
A halin yanzu, ba a cimma yarjejeniyar ƙarshe tsakanin Amurka da Iran ba, kuma wa'adin kwanaki 60 ya ƙare ba tare da warware manyan batutuwan da ke tsakanin bangarorin biyu ba. Duk da haka, ƙoƙarin diflomasiyya, musamman na Oman, na ci gaba.
Masana na ganin cewa makomar rikicin za ta dogara ne kan ko Washington da Tehran za su iya warware manyan batutuwan da suka haɗa da shirin nukiliyar Iran, takunkuman tattalin arziki da kuma makomar zirga-zirgar jiragen ruwa ta Mashigar Hormuz. A halin yanzu, kalaman Trump na neman Iran ta miƙa wuya sun nuna cewa matsayar Amurka har yanzu tana da tsauri, yayin da Iran kuma ke nuna cewa ba za ta amince da duk wani sharadi da take ganin ya tauye ikonta ba.
Rahotannin baya-bayan nan sun kuma nuna cewa rikicin ya riga ya fara shafar kasuwar makamashi ta duniya. Farashin mai ya kasance cikin yanayin rashin tabbas yayin da zirga-zirgar jiragen ruwa ta Mashigar Hormuz ke raguwa saboda rikicin.