Abuja – Gwamnatin Tarayya ta bayyana shirinta na amfani da fasahar shaidar dijital wajen bibiyar masu gudanar da harkokin haƙar ma’adinai, domin ƙarfafa tsarin sa ido, inganta bin doka da kuma magance matsalolin tsaro da ke addabar fannin ma’adinai a ƙasar.
Ministan Raya Ma’adinai, Dele Alake, ne ya bayyana hakan yayin da ya karɓi Babbar Darakta kuma Shugabar Hukumar Kula da Shaidar Ɗan Ƙasa ta Kasa (NIMC), Abisoye Coker-Odusote, da tawagarta a wata ziyarar girmamawa da suka kai masa a ofishinsa da ke Abuja.
A cikin wata sanarwa da Mataimakiyar Ministan kan Harkokin Yaɗa Labarai, Lara Owoeye-Wise, ta fitar a ranar Lahadi, an ce Ma’aikatar Raya Ma’adinai da NIMC na ƙoƙarin faɗaɗa haɗin gwiwarsu domin inganta amfani da shaidar dijital, ƙarfafa shugabanci nagari da kuma hanzarta sauye-sauyen da ake aiwatarwa a fannin ma’adinai.
Alake ya bayyana NIMC a matsayin muhimmiyar hukuma wajen gina Najeriya, yana mai cewa ba za a iya tabbatar da ingantaccen shugabanci, tsari da tsara manufofin ƙasa ba tare da sahihin tsarin tantance mutane da ingantattun bayanai ba.
Ya ce a wannan zamani, shugabanci ya ta’allaka ne kan sahihan bayanai, fasaha da kuma tsarin shaidar dijital mai inganci, wanda hakan ya sa NIMC ke taka muhimmiyar rawa wajen tabbatar da manufofin gwamnati sun zama gaskiya.
Ministan ya ce sauye-sauyen da ake yi a fannin ma’adinai na buƙatar haɗin gwiwa mai ƙarfi da hukumomin da ke kula da tantance mutane, domin ƙara gaskiya, riƙon amana da tsaro a dukkan matakan harkar haƙar ma’adinai.
Ya bayyana cewa sahihin tsarin shaidar dijital zai bai wa gwamnati damar gano tare da bibiyar masu aikin haƙar ma’adinai, sa ido kan ayyukansu da kuma bambance masu bin doka da waɗanda ke gudanar da haƙar ma’adinai ba bisa ƙa’ida ba.
Alake ya ce, “Idan ba a iya tantance mutum ba, ba za a iya bibiyarsa ba, kuma hakan na ƙara ta’azzara matsalolin tsaro. A fannin ma’adinai, muna buƙatar cikakken tsarin bibiyar masu aiki na doka da kuma masu karya doka.
“Ingantaccen tsarin shaidar dijital zai ƙarfafa aiwatar da dokoki, inganta sa ido tare da taimakawa ƙoƙarin gwamnati na tsaftace fannin ma’adinai.”
Ya bayyana fasaha, tattara bayanai, ƙididdiga da kuma shaidar dijital a matsayin manyan ginshiƙai wajen tsara manufofi bisa hujjoji, inganta sa ido kan harkokin ma’adinai, sauƙaƙa bayar da lasisi da kuma jawo masu zuba jari.
A cewarsa, samun ingantattun bayanai masu tabbaci zai taimaka wa gwamnati wajen fahimtar yadda masu aikin haƙar ma’adinai ke gudanar da ayyukansu, tare da tsara manufofin da za su tabbatar da ci gaba mai ɗorewa.
Wannan yunƙurin na ƙara amfani da shaidar dijital na zuwa ne yayin da Gwamnatin Tarayya ke ci gaba da sauya fasalin fannin ma’adinai, wanda ke fuskantar ƙalubale irin su haƙar ma’adinai ba bisa ƙa’ida ba, ƙarancin sa ido kan masu aiki, matsalolin tsaro da kuma rashin cikakkun bayanai kan ayyukan da ake gudanarwa.
Gwamnati ta sha bayyana cewa ƙarfafa tsarin doka, inganta tattara bayanai da kuma tsaurara aiwatar da dokoki su ne mabuɗin bunƙasa gudunmawar fannin ma’adinai ga tattalin arzikin ƙasa tare da rage ayyukan masu haƙar ma’adinai ba bisa ƙa’ida ba.
Tun da farko, Shugabar NIMC, Abisoye Coker-Odusote, ta bayyana fannoni da dama da hukumar za ta iya yin haɗin gwiwa da Ma’aikatar Raya Ma’adinai.
Ta ce sabuwar Dokar NIMC ta 2026 ta ƙarfafa tsarin doka da ke tafiyar da shaidar dijital a Najeriya, tare da samar da damar haɗa tsarin tantance mutane cikin ayyukan gwamnati.
A cewarta, haɗa tsarin shaidar dijital na NIMC da harkokin ma’adinai zai taimaka wajen haɗa bayanan hukumomin gwamnati, inganta bin doka da ƙa’idoji da kuma ƙarfafa tsaro da ayyukan jami’an tsaro.
Ta ƙara da cewa hakan zai inganta sa ido kan masu aikin haƙar ma’adinai tare da tallafa wa aiwatar da Yarjejeniyoyin Raya Al’ummomin da ke karɓar baƙuncin ayyukan haƙar ma’adinai.
Coker-Odusote ta ce sahihin tsarin shaidar dijital zai bai wa hukumomin gwamnati damar gina ingantattun ma’ajiyar bayanai, inganta ayyukan gwamnati da kuma ƙara gaskiya wajen gudanar da mulki.
Ta kuma bayyana cewa sabon tsarin dokar zai hanzarta tabbatar da sahihancin bayanan mutane cikin tsaro, inganta musayar bayanai tsakanin hukumomi da kuma ƙarfafa isar da ayyukan gwamnati ga ‘yan Najeriya da mazauna ƙasar da doka ta amince da su.
Shugabar NIMC ta ce kayayyakin fasahar hukumar za su taimaka wajen samar da ingantaccen tsarin tantance masu aikin haƙar ma’adinai, wanda zai bai wa masu sa ido damar tabbatar da sahihancin masu aiki tare da inganta bibiyarsu a faɗin ƙasar.
A ƙarshe, bangarorin biyu sun jaddada aniyarsu ta ƙarfafa haɗin gwiwa ta hanyar amfani da fasahar zamani domin tallafa wa sauye-sauyen da ake aiwatarwa a Ma’aikatar Raya Ma’adinai da kuma inganta shugabanci a fannin.
Ana sa ran wannan haɗin gwiwa zai taimaka wajen ƙara tsaro, inganta gaskiya da riƙon amana, tare da kyautata yadda ake sarrafa albarkatun ma’adinan Najeriya.