Shugaban ƙasar Zambia, Hakainde Hichilema, ya sake lashe zaɓen shugaban ƙasa, inda Hukumar Zaɓe ta Zambia ta tabbatar da cewa ya samu nasarar komawa kan kujerar shugaban ƙasar a karo na biyu. Hichilema ya samu ƙuri'u 2,965,326, yayin da babban abokin hamayyarsa, Brian Mundubile, ya samu ƙuri'u 1,856,217. Wannan nasara ta ba Hichilema damar yin wani wa'adin shekaru biyar bayan ya fara mulkin ƙasar a shekarar 2021.
An gudanar da zaɓen ne a ranar 13 ga Agusta, 2026, kuma sakamakon ya nuna cewa Hichilema ya samu fiye da kashi 60 cikin 100 na ƙuri'un da aka kaɗa. Nasarar ta zo ne duk da cewa babban abokin hamayyarsa, Brian Mundubile, ya samu gagarumar ƙuri'a fiye da yadda wasu suka yi tsammani. Mundubile da ƙawancen da yake jagoranta sun nuna damuwa kan yadda aka gudanar da zaɓen da kuma yadda aka ƙirga sakamakon.
A yayin aikin ƙidayar ƙuri'un, an samu wasu matsaloli da suka haddasa dakatar da ƙidayar a wasu wurare. Hukumar Zaɓe ta Zambia ta ce an kai hari kan wasu jami'an zaɓe, sannan an kuma sace wasu takardun zaɓe. Daga bisani aka ci gaba da ƙidayar bayan jami'an tsaro sun tabbatar da cewa an shawo kan matsalar.
Haka kuma, ƙungiyar adawa ta Mundubile ta zargi cewa an samu tsoratarwa da takura wa 'yan adawa a lokacin yakin neman zaɓe da kuma wasu matakai na tsarin zaɓen. Mundubile ya ce ƙungiyarsa za ta gabatar da hujjojin da take da su ga hukumomin shari'a tare da amfani da duk hanyoyin da doka ta tanada domin ƙalubalantar sakamakon. Sai dai har yanzu ba a tabbatar da cewa waɗannan zarge-zargen sun sauya sakamakon zaɓen ba.
Masu sa ido daga ƙasashen waje, ciki har da Tarayyar Turai (EU), sun bayyana cewa zaɓen ya kasance cikin lumana a mafi yawan wurare, amma sun kuma nuna damuwa kan wasu matsaloli, musamman rashin daidaito a yanayin yakin neman zaɓe da wasu rashin tabbas na doka.
A wa'adinsa na farko, Hichilema ya mayar da hankali sosai kan farfaɗo da tattalin arzikin Zambia, musamman bayan ƙasar ta shiga matsalar bashin ƙasa. Gwamnatinsa ta taimaka wajen sake tsara bashin ƙasar tare da ƙarfafa dangantaka da masu ba da lamuni na ƙasa da ƙasa. An kuma samu ƙarin saka hannun jari a fannin hakar ma'adinai, musamman tagulla (copper), wanda yake da matuƙar muhimmanci ga tattalin arzikin Zambia.
Sai dai duk da wasu nasarorin tattalin arziki, talakawan ƙasar har yanzu na fuskantar tsadar rayuwa, rashin aikin yi da matsalolin wutar lantarki. Wannan shi ne ɗaya daga cikin muhimman batutuwan da suka mamaye yakin neman zaɓen. Masu sukar Hichilema sun ce sauye-sauyen tattalin arzikin da aka samu ba su kai ga sauƙaƙa rayuwar talakawa yadda ake tsammani ba.
Bayan an bayyana shi a matsayin wanda ya lashe zaɓen, Hichilema ya yi kira ga haɗin kan 'yan Zambia, yana mai cewa ko waɗanda ba su zaɓe shi ba za su kasance cikin waɗanda zai yi wa aiki. Ya kuma bayyana nasarar a matsayin wata alama ta amincewar jama'a da alkiblar da gwamnatinsa ta ɗauka.
A yanzu, babban ƙalubalen da ke gaban Hichilema a wa'adinsa na biyu shi ne mayar da ci gaban tattalin arziki zuwa ingantacciyar rayuwa ga talakawa, rage tsadar rayuwa, samar da ayyukan yi da ƙara amfanin da 'yan ƙasar ke samu daga arzikin tagulla. Haka kuma zai fuskanci matsin lamba na tabbatar da cewa an ƙarfafa dimokuraɗiyya, haɗin kan ƙasa da kuma amincewar jama'a da tsarin zaɓe.
A gefe guda, ana iya samun ƙalubalen shari'a daga ɓangaren adawa. Sai dai masana sun ce saboda babban tazarar da Hichilema ya samu a tsakanin shi da abokin hamayyarsa, ƙalubalantar sakamakon na iya zama da wahala sai dai idan an gabatar da manyan hujjoji da za su nuna cewa kura-kuran sun yi yawa har suka iya sauya sakamakon zaɓen.
A ƙarshe, sake zaɓen Hichilema ya ba shi damar ci gaba da manufofinsa na tattalin arziki na tsawon wasu shekaru biyar, amma nasarar za ta zo ne tare da babban nauyin tabbatar da cewa ci gaban da aka samu ya isa ga talakawan Zambia, tare da magance matsalolin siyasa da damuwar da aka bayyana game da gudanar da zaɓen.