Mai Girma Ministan Ayyuka, Sanata Injiniya David Umahi, CON, ya fayyace batun da ya taso daga ra’ayin tsohon Gwamnan Jihar Cross River, Donald Duke, wanda ya bayyana cewa mai yiwuwa Babbar Hanyar Gabar Teku ta Lagos–Calabar ba za ta wuce Epe ba. Umahi ya bayyana cewa aikin ya riga ya wuce yankin Epe, kuma yana ci gaba yadda ya kamata a jihohi da dama.
Yayin da yake magana a lokacin duba aikin Sashe na 4B na Babbar Hanyar Gabar Teku ta Lagos–Calabar a Jihar Ondo ranar Laraba, 5 ga Agusta, 2026, Ministan ya bayyana cewa babban aikin samar da ababen more rayuwa na gwamnatin Sabuwar Fata (Renewed Hope) ƙarƙashin jagorancin Shugaba Bola Ahmed Tinubu yana samun ci gaba mai kyau. Ya ce aikin yana samar da dubban guraben ayyukan yi, yana inganta tsaro, tare da buɗe sabbin damammaki ga kasuwanci, noma da ilimi.
Da yake tunawa da ra’ayin Donald Duke kan aikin, Umahi ya ce abubuwan da ake gani a zahiri a wuraren aikin sun riga sun amsa duk wata shakka.
“Don haka, Babbar Hanyar Gabar Teku ta Lagos–Calabar ta riga ta fara tafiya. Mun riga mun wuce Lagos, abin da ɗan’uwana Donald Duke ya yi magana a kai.”
Ministan ya bayyana cewa aikin yana gudana lokaci guda a jihohi daban-daban.
“Muna kuma ci gaba da aiki a Ogun, kilomita 28; muna ci gaba a Ondo, kilomita 52, dukkansu hanyoyi biyu ne. Mun riga mun fara aiki a Calabar, kilomita 27, sannan sashe na farko na Akwa Ibom yana da kusan kilomita 47. Waɗannan ayyukan sun kammala sama da kashi 60 cikin 100. Haka kuma muna aiki a sashe mafi tsawo na wannan hanyar Lagos–Calabar, wanda yake a Akwa Ibom, kilomita 180 ne ta hanyoyi biyu.”
Umahi ya jaddada cewa Babbar Hanyar Gabar Teku ba ta shafi haɗa al’ummomi kaɗai ba, illa tana da nufin sauya rayuwar jama’a ta hanyar samar da ayyukan yi, inganta tsaro da bunƙasa tattalin arziki.
“Hanyoyi tushen samar da ayyukan yi ne. Mun ƙidaya sama da mutane dubu ɗaya a cikin wannan sashe waɗanda kamfanin HITECH ya ɗauka aiki. Yana samar da ayyukan yi kai tsaye da kuma waɗanda ba kai tsaye ba. Haka kuma yana taimakawa wajen magance matsalar rashin tsaro. Domin duk inda muke aiki, akwai jami’an tsaro da yawa da suke aiki tare da mu a kan wannan hanyar. Muna kuma da mutanen yankin da suke taimakawa; suna da ’yan banga da kuma jami’an tsaron yankinsu. Don haka aikin yana taimakawa. Yana kuma buɗe hanyoyi da dama ga kasuwanci, noma da ilimi.”
Ministan ya bayyana cewa ana maraba da suka mai ma’ana, matuƙar an gabatar da ita tare da hanyoyin da za a bi wajen inganta al’amura.
“Don haka, idan kuna son sukar mu, na faɗa, ku soki mu ta hanyar da za ta taimaka, sannan ku gabatar da wasu hanyoyin da za a bi.”
Umahi ya ƙara bayyana cewa Shugaba Bola Ahmed Tinubu yana da cikakken ƙudurin ganin an kammala Babbar Hanyar Gabar Teku ta Lagos–Calabar, yana mai bayyana kwarin gwiwar cewa za a kammala aikin.
“Kamar yadda Shugaba Bola Tinubu ya faɗa, ya ce za a kammala wannan aiki. Da yardar Allah kuma, za a kammala shi.”
Ministan ya yi kira ga al’ummar Niger Delta da su goyi bayan aikin tare da kare shi, yana mai bayyana aikin a matsayin wani muhimmin aiki da zai sauya makomar tattalin arzikin yankin.
“Ya rage ga mutanen Niger Delta su fito su kare waɗannan ayyuka. Tabbas, ya kamata su kare aikin. Ya kamata su kare shugaban ƙasa. Dole ne su zaɓi shugaban ƙasa domin ya kammala wannan aikin.”
Umahi ya ce masu adawa da Babbar Hanyar Gabar Teku ba sa wakiltar muradun al’ummar Niger Delta.
“Waɗanda suke kai wa Babbar Hanyar Gabar Teku hari, ba su da ƙaunar mutanen Niger Delta.”
Ministan ya bayyana Babbar Hanyar Gabar Teku ta Lagos–Calabar a matsayin ɗaya daga cikin ayyukan samar da ababen more rayuwa mafi inganci, gaskiya da tattalin arziki da aka taɓa aiwatarwa a ƙasar nan.
“Wannan aiki shi ne aikin da na taɓa gani mafi inganci da tattalin arziki. Lokacin da mutanen Deutsche Bank suka zo domin samar da kuɗin sashe na farko, sun ce tsarin ginin yana da cikakkiyar inganci. Sun ce tsarin aikin ma yana da inganci, amma tsarin sayen aikin da farashinsa an yi ƙiyasin ƙasa da yadda ya kamata. Shi ya sa lokacin da aka sanya shi a kasuwa, an samu buƙatar fiye da abin da ake da shi da dala miliyan 100 na Amurka. Kuma wannan abin alfahari ne a gare mu a
matsayinmu na Ma’aikatar Ayyuka.”
Da yake amsa damuwar da aka nuna cewa an sauya hanyar aikin ne domin amfanin wasu gidaje ko filayen masu zaman kansu, Umahi ya bayyana cewa dalilin sauya hanyar ya kasance ne kawai bisa la’akari da injiniyanci da kuma tattalin arziki.
Ya bayyana cewa hanyar da aka tsara tun farko a bakin teku ta ci karo da wuraren da zurfin tarkacen ƙasa ya kai mita 50, lamarin da ya sa aikin ya zama mai matuƙar wahala ta fuskar injiniyanci da kuma tsada sosai.
Ya ƙara da cewa hanyar farko za ta buƙaci gina gadoji a kan manyan hanyoyin ruwa guda uku na teku, waɗanda kowannensu ya kai kusan kilomita 3.5, abin da zai ƙara tsadar aikin sosai.
Ya ce sabon tsarin hanyar ya biyo bayan umarnin Shugaba Tinubu na tabbatar da cewa aikin ya kasance mai yiwuwa a aiwatar da shi ba tare da rage ingancinsa ba.
“Wannan ya faru ne saboda shugaban ƙasa yana son Ma’aikatar Ayyuka ta yi duk mai yiwuwa wajen rage yawan manyan tekuna, manyan wuraren ruwa da koguna da za a ratsa. Don haka dole ne mu tsara hanyar ne bisa umarnin shugaban ƙasa cewa dole ne a tabbatar da wannan aikin.”
Ministan ya yaba sosai ga Kamfanin HITECH Construction bisa ƙwarewarsa, ingancin aikin da kuma kyakkyawar alaƙar da yake da ita da al’ummomin da ke karɓar aikin. Ya bayyana kamfanin a matsayin amintaccen abokin haɗin gwiwa wajen tabbatar da nasarar aikin.
“Muna matuƙar yaba wa jajircewar HITECH, haɗin gwiwarsu, kyakkyawan ruhinsu, ingantaccen aikin da suke yi da kuma kyakkyawar mu’amalarsu da al’umma. Ko me duk wani mai hassada ko kishi zai faɗa, ku abokan aikinmu ne."
Da yake duba makomar gaba, Umahi ya bayyana kwarin gwiwar cewa ajandar Shugaba Tinubu ta samar da ababen more rayuwa za ta bar tarihi mai ɗorewa ga tsararraki masu zuwa na ’yan Najeriya
“Kuma a ƙarƙashin Shugaba Bola Tinubu, za a sake gina wannan ƙasa. Kowace irin wannan hanya da yake ginawa, na tsawon shekaru ɗari masu zuwa, za ta kasance ba tare da buƙatar sake ginawa ba.”
Francis Nwaze, FIPMD
Babban Mataimaki na Musamman ga Mai Girma Ministan Ayyuka (Kafofin Yaɗa Labarai)
6 ga Agusta, 2026